In de huidige discussie over de landbouw en de kwaliteit van voedsel wordt alle gebruik van landbouwchemicaliën veelal negatief beoordeeld. Hierbij wordt vergeten dat er een onderscheid gemaakt dient te worden tussen het gebruik van nutriënten en biociden (insecticiden, herbiciden en fungiciden). Planten hebben nutriënten nodig voor hun groei en productie van kwalitatief goed voedsel. Waar deze nutriënten vandaan komen maakt voor de plant niet uit.

Het is belangrijk de nutriënten in de juiste hoeveelheden, m.a.w. anticiperend op een bepaald opbrengst niveau, en op het juiste moment toe te dienen. Dit kan makkelijker bereikt worden indien de nutriënten via kunstmest worden toegediend.

In dierproeven is gevonden dat hoge nitraatconcentraties in water, na omzetting tot nitriet, maagkanker kan veroorzaken. De hoeveelheden waren echter veel hoger dan die door de mens worden opgenomen. Recentelijk is ook gevonden dat bij de mens vele ziekteverwekkers, onder bepaalde omstandigheden, gevoelig zijn voor nitriet, waardoor een belangrijk verdedigingsmechanisme tegen deze ziekteverwekkers wordt gevormd.

Het is duidelijk dat gezond voedsel een positief effect heeft op de gezondheid van de mens. Nutriënten beïnvloeden de kwaliteit van het geproduceerde voedsel. B.v. een laag stikstofaanbod resulteert in een lager eiwitgehalte. Terwijl een hoog aanbod resulteert in een hoger eiwitgehalte en, zoals recent is gevonden, in een hoger gehalte aan vitamines.

Dit is het resultaat van internationaal onderzoek¹.
Een uitgebreid, vierjarig testprogramma heeft vastgesteld dat minerale meststoffen geen bedreiging vormen, noch voor de arbeiders in de fabrieken, de gemeenschap, noch voor het milieu.

Gezamenlijk hebben de European Fertilizer Manufacturers Association (EFMA) en The Fertilizer Institute (TFI) op vrijwillige basis onderzoek uitgevoerd naar veiligheidsaspecten van 23 typen meststoffen, waarvan grote volumes worden geproduceerd. Het onderzoek beoordeelde de effecten op gezondheids- èn milieucriteria, zoals potentiële toxiciteit ten opzichte van zoogdieren en milieutechnische consequenties van de productie en gebruik van minerale meststoffen.

De Directeur Generaal van EFMA, Helmuth Aldinger, kwalificeert de uitkomst als geruststellend voor de samenleving. Hij voegde daaraan toe: "Meststoffen dragen bij tot voedselzekerheid en wij zijn zeer tevreden over het feit dat dat gebeurt zonder de volksgezondheid, de veiligheid en het milieu in gevaar te brengen".

"Meststoffen zijn veilig als ze gebruikt worden op de juiste wijze", volgens Helmuth Aldinger.

De biologische landbouw is minder goed voor het milieu dan beweerd wordt, kost veel grond en levert bovendien te weinig op om de wereld ecologisch verantwoord te voeden, menen Louise Fresco, Joost van Kasteren en Rudy Rabbinge.

Biologische groenten bevatten nauwelijks meer voedingsstoffen dan reguliere, in sommige gevallen zelfs minder. Maar het verschil is zo minimaal, dat het voor de gezondheid van de groenteneter waarschijnlijk nauwelijks uit zal maken. Consumenten kunnen dus beter hun geld op zak houden, stelt de Consumentenbond in het artikel ‘Hoe logisch is biologisch?’ in het februarinummer.

Sommige partijen beweren dat in reguliere groenten nauwelijks goede voedingsstoffen zitten, en dat biologische daarom beter zijn. Uit recent onderzoek van de Consumentenbond blijkt dat dit niet klopt.

De organisatie vergeleek van vijftien groenten de biologische en de reguliere variant. Zo onderzochten ze het ‘drogestofgehalte’, dus hoeveel er overblijft als je het water eruit haalt. Daarnaast werden de hoeveelheden vitamine C, mineralen, vezels en antioxidanten gemeten. Deze laatste stoffen zouden mogelijk hart- en vaatziekten helpen te voorkomen. Tot slot onderzocht de Consumentenbond de hoeveelheid nitraat en gewasbeschermingsmiddelen.

De conclusie liegt er niet om; uit het onderzoek blijkt dat de vijftien soorten biologische groenten bij elkaar een iets hoger drogestof- en vezelgehalte hebben dan de reguliere. Maar dit geldt dus niet voor alle biologische groenten. Zo scoort de reguliere teelthoger bij champignons, ui en winterpeen. Het verschil is echter zo minimaal, dat het voor een groenteneter niet of nauwelijks uit zal maken of hij nou biologisch of regulier kiest.

De Consumentenbond raadt consumenten dan ook aan om hun geld in hun zak te houden. Biologische groenten zijn immers een stuk duurder dan de reguliere varianten.

Het grootste verschil tussen biologische en reguliere teelt is het gebruik van kunstmest. Dat gebruiken telers onder meer om de groenten sneller te laten groeien. Dit geeft een hogere opbrengst per hectare, waardoor er veel efficiënter van de hoeveelheid beschikbare grond gebruik wordt gemaakt.

Daarnaast is het in de biologische bouw een doodzonde om gewasbeschermingsmiddelen toe te passen. De Consumentenbond ontzenuwt echter de mythe dat gewone groenten bol staan van deze middelen. Dat is een fabeltje.

De lessen uit de Drentse es, met zijn omringende woeste gronden, moeten opnieuw worden getrokken. Mechanisatie en kunstmest hebben de productiviteit per man vertweehonderdvoudigd.

Biologisch voedsel is niet gezonder dan niet-biologisch voedsel. De klant betaalt meer voor biologische groenten, fruit, kip, vlees en melk, terwijl de producten niet bijdragen tot een gezonder dieet. Dat is in grote lijnen de uitkomst van een onderzoek gedaan in opdracht van de Britse Food Standards Agency (FSA). Het onderzoek is het eerste en meest uitgebreide wetenschappelijk onderzoek dat in de laatste 50 jaar is uitgevoerd over het nut van het consumeren van biologische levensmiddelen voor de gezondheid. De FSA loopt met de publicatie van de resultaten het gevaar in aanvaring te komen met de voorstanders van biologische levensmiddelen, zoals de Soil Association. De studie, uitgevoerd door een team van de London School for Hygiene and Tropical Health, stelt enige verschillen vast tussen biologisch en conventioneel geproduceerd voedsel, maar concludeert dat deze niet belangrijk genoeg zijn om een verschil uit te maken voor de gezondheid. Geconstateerd wordt onder meer dat biologisch voedsel meer fosfor bevat. Fosfor is een belangrijk mineraal dat ook te vinden is in ander eten, maar dat geen invloed heeft op de volksgezondheid. Ook is het zuurgehalte van biologische producten hoger, maar dit heeft te maken met smaak en heeft geen invloed op de gezondheid.

De FSA zegt niet vóór of tegen biologisch voedsel te zijn. Er zijn afgezien van de gezondheid andere redenen waarom mensen kiezen voor biologisch voedsel. Men maakt zich zorgen om het milieu, de natuur, dierenwelzijn, het gebruik van antibiotica in dieren en bestrijdingsmiddelen.

Al met al heeft de biologische sector in het Verenigd Koninkrijk, die een waarde vertegenwoordigt van 2,4 miljard euro, een gevoelige klap gekregen. De vraag is in hoeverre het koopgedrag van de consument zal worden beïnvloed.

LNV-afdeling Londen